{"id":11456,"date":"2019-09-16T13:56:34","date_gmt":"2019-09-16T13:56:34","guid":{"rendered":"http:\/\/hunimed-new.local\/Member\/marinos-kallikourdis-2\/"},"modified":"2026-07-15T15:13:12","modified_gmt":"2026-07-15T15:13:12","slug":"marinos-kallikourdis","status":"publish","type":"member","link":"https:\/\/www.hunimed.eu\/it\/member\/marinos-kallikourdis\/","title":{"rendered":"Marinos Kallikourdis"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-hunimed-tabs-content hunimed-tabs-content-block\"><div class=\"tabs-container\">\n<div class=\"wp-block-hunimed-tabs-content-tab tabs-content-tab\"><div class=\"tab-item\" data-tab-title=\"Biosketch\"><div class=\"tab-header\"><button class=\"tab-nav\" role=\"tab\" aria-selected=\"false\"><span class=\"tab-title\">Biosketch<\/span><\/button><\/div><div class=\"tab-content\" role=\"tabpanel\" aria-hidden=\"true\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Marinos Kallikourdis ha studiato Scienze Naturali al Trinity College dell\u2019Universit\u00e0 di Cambridge (Regno Unito) sotto la supervisione di M.S. Neuberger, conseguendo inoltre un dottorato di ricerca in Immunologia per il lavoro svolto presso il MRC Laboratory of Molecular Biology di Cambridge, sede della scoperta della struttura del DNA e dell\u2019invenzione degli anticorpi monoclonali e umanizzati. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ha fatto parte del gruppo guidato da A.G. Betz, che ha dimostrato per la prima volta la necessit\u00e0 delle cellule T regolatorie per il mantenimento della tolleranza materno-fetale e ha chiarito il meccanismo alla base del miglioramento dell\u2019artrite reumatoide associato alla gravidanza. Dopo un breve periodo di post-dottorato con A. Viola, \u00e8 diventato Principal Investigator presso Humanitas e Ricercatore di Patologia Generale e Immunologia presso il Dipartimento di Biotecnologie Mediche e Medicina Traslazionale dell\u2019Universit\u00e0 degli Studi di Milano.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nel 2015 \u00e8 diventato Ricercatore e successivamente Professore Associato di Patologia Generale e Immunologia presso Humanitas University. Il suo gruppo di ricerca si occupa attualmente di cardioimmunologia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Incarichi Accademici<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Marinos Kallikourdis ha iniziato formalmente a insegnare come supervisore universitario di Biochimica al Trinity College di Cambridge, mentre studiava per il suo dottorato di ricerca. Nel sistema di supervisione universitaria, l&#8217;accento \u00e8 posto sulla stimolazione della capacit\u00e0 degli studenti di utilizzare il proprio ragionamento per porre e decifrare complesse questioni scientifiche; questo principio secolare rimane una linea guida fondamentale nel suo approccio all&#8217;insegnamento.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Come membro della facolt\u00e0 dell&#8217;Universit\u00e0 di Milano (2012-2015), ha insegnato moduli di Immunit\u00e0 Adattativa nella Facolt\u00e0 di Medicina in lingua inglese, nonch\u00e9 nei corsi di laurea triennale e magistrale in Biotecnologie Mediche in lingua italiana. Ha inoltre tenuto un corso opzionale, pensato per esporre gli studenti alla disposizione incerta e spesso contraddittoria delle informazioni presenti nella letteratura scientifica.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Presso l&#8217;Universit\u00e0 Humanitas insegna moduli di Immunit\u00e0 Adattativa e Immunopatologia nell&#8217;ambito di un corso integrato nel Corso di Laurea in Medicina e Chirurgia e nel Corso di Laurea MEDTEC School (in inglese), nonch\u00e9 nel Corso di Laurea Magistrale in Infermieristica (in italiano). Tiene inoltre un corso opzionale di comunicazione scientifica.<\/p>\n<\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-hunimed-tabs-content-tab tabs-content-tab\"><div class=\"tab-item\" data-tab-title=\"Ricerca\"><div class=\"tab-header\"><button class=\"tab-nav\" role=\"tab\" aria-selected=\"false\"><span class=\"tab-title\">Ricerca<\/span><\/button><\/div><div class=\"tab-content\" role=\"tabpanel\" aria-hidden=\"true\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Il laboratorio di Marinos Kallikourdis lavora sul ruolo dell&#8217;immunit\u00e0 adattativa nelle patologie cardiovascolari e metaboliche e nella cardiotossicit\u00e0 indotta dall&#8217;immunoterapia antitumorale, con l&#8217;obiettivo finale di sviluppare nuove strategie terapeutiche, diagnostiche e prognostiche.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">I contributi del suo gruppo nell&#8217;ultimo decennio hanno aiutato a definire il nascente campo della Cardioimmunologia delle cellule T, che promette di rivoluzionare la gestione e il trattamento delle patologie cardiovascolari e metaboliche.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Per maggiori dettagli sul suo lavoro innovativo, clicca <a href=\"http:\/\/www.humanitas-research.org\/marinos-kallikourdis\/\">qui<\/a>. <\/p>\n<\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-hunimed-tabs-content-tab tabs-content-tab\"><div class=\"tab-item\" data-tab-title=\"Pubblicazioni\"><div class=\"tab-header\"><button class=\"tab-nav\" role=\"tab\" aria-selected=\"false\"><span class=\"tab-title\">Pubblicazioni<\/span><\/button><\/div><div class=\"tab-content\" role=\"tabpanel\" aria-hidden=\"true\">\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Martini E., Cremonesi M.*, Felicetta A.*, Serio S., Puccio S., Pelamatti E., van Beek J.J.P. , Papadopoulou V., Catalano C., Fanuele F., Giuliano D., Basso G.,&nbsp;Bonfiglio C. A., Panico C., Carullo M. V. P., Papa L., D\u2019Andrea C., Tuzger N., Marchini S., Magistroni P., Deaglio S., Amoroso A., Lugli E., Condorelli G.,<strong> Kallikourdis<\/strong> <strong>M.<\/strong>, (2025) <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/39629560\/\">Autoimmune-Like Mechanism in Heart Failure Enables Preventive Vaccine Therapy<\/a>. <strong>Circulation Research <\/strong>136(1):4-25<\/li>\n\n\n\n<li>Cremonesi M., Felicetta A., Cannata F., Serio S., van Beek J.J.P., Bombace S., My I., Zanon V., Catalano C., Papadopoulou V., Monti L., Chiarito M., Stefanini G., Panico C., Francone M., Lugli E., <strong>Kallikourdis M.<\/strong>* and Condorelli G.* (2023) <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/37549204\/\">Long COVID-19 cardiac complications are associated with autoimmunity to cardiac self-antigens sufficient to cause cardiac dysfunction Circulation<\/a>. 148(6), 504-507<strong>&nbsp;<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li>Martini E., Giugliano S., Rescigno M.,&nbsp;<strong>Kallikourdis M.*<\/strong>. (2020)&nbsp;<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/32296427\/\">Regulatory T Cells Beyond Autoimmunity: From Pregnancy to Cancer and Cardiovascular Disease<\/a>.&nbsp;<strong>Front Immunol.<\/strong>&nbsp;11:509.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Kallikourdis M.*<\/strong>, Martini E., Carullo P., Sardi C., Roselli G., Greco C., Vignali D., Riva F., Ormbostad Berre AM., St\u00f8len TO., Fumero A., Faggian G., Di Pasquale E., Elia L., Rumio C., Catalucci D., Papait R., Condorelli G.<strong>*<\/strong>&nbsp;(2017) <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/28262700\/\">T cell costimulation blockade blunts pressure overload-induced heart failure<\/a>.&nbsp;<strong>Nat. Commun.&nbsp;<\/strong>8, 14680<\/li>\n\n\n\n<li>Aluvihare V.,&nbsp;<strong>Kallikourdis M<\/strong>.&nbsp;and Betz A. (2004) <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/14758358\/\">Regulatory T Cells Mediate Maternal Tolerance to the Fetus<\/a>.&nbsp;<strong>Nat Immunol<\/strong>&nbsp;5, 266-271<br><br>(*:co-senior, co-corresponding authors)<\/li>\n<\/ol>\n<\/div><\/div><\/div>\n<\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"featured_media":32856,"template":"","departaments":[4214],"roles":[202,201],"class_list":["post-11456","member","type-member","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","departament-patologia-generale-e-immunologia","role-associate-professor-it","role-professore-associato"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.9 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Marinos Kallikourdis - Hunimed<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Biosketch Marinos Kallikourdis ha studiato Scienze Naturali al Trinity College dell\u2019Universit\u00e0 di Cambridge (Regno Unito) sotto la supervisione di M.S.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.hunimed.eu\/it\/member\/marinos-kallikourdis\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"it_IT\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Marinos Kallikourdis - Hunimed\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Biosketch Marinos Kallikourdis ha studiato Scienze Naturali al Trinity College dell\u2019Universit\u00e0 di Cambridge (Regno Unito) sotto la supervisione di M.S.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.hunimed.eu\/it\/member\/marinos-kallikourdis\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Hunimed\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Hunimed\/\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-07-15T15:13:12+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.hunimed.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Kallikourdis-Marinos-7088.jpg?wsr\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1000\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1280\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Tempo di lettura stimato\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minuto\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.hunimed.eu\\\/it\\\/member\\\/marinos-kallikourdis\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.hunimed.eu\\\/it\\\/member\\\/marinos-kallikourdis\\\/\",\"name\":\"Marinos Kallikourdis - Hunimed\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.hunimed.eu\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.hunimed.eu\\\/it\\\/member\\\/marinos-kallikourdis\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.hunimed.eu\\\/it\\\/member\\\/marinos-kallikourdis\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.hunimed.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/09\\\/Kallikourdis-Marinos-7088.jpg?wsr\",\"datePublished\":\"2019-09-16T13:56:34+00:00\",\"dateModified\":\"2026-07-15T15:13:12+00:00\",\"description\":\"Biosketch Marinos Kallikourdis ha studiato Scienze Naturali al Trinity College dell\u2019Universit\u00e0 di Cambridge (Regno Unito) sotto la supervisione di M.S.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.hunimed.eu\\\/it\\\/member\\\/marinos-kallikourdis\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"it-IT\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.hunimed.eu\\\/it\\\/member\\\/marinos-kallikourdis\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"it-IT\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.hunimed.eu\\\/it\\\/member\\\/marinos-kallikourdis\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.hunimed.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/09\\\/Kallikourdis-Marinos-7088.jpg?wsr\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.hunimed.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/09\\\/Kallikourdis-Marinos-7088.jpg?wsr\",\"width\":1000,\"height\":1280},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.hunimed.eu\\\/it\\\/member\\\/marinos-kallikourdis\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.hunimed.eu\\\/it\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Marinos Kallikourdis\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.hunimed.eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.hunimed.eu\\\/\",\"name\":\"Hunimed\",\"description\":\"Humanitas University\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.hunimed.eu\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.hunimed.eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"it-IT\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.hunimed.eu\\\/#organization\",\"name\":\"Humanitas University\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.hunimed.eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"it-IT\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.hunimed.eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.hunimed.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/06\\\/Logo.svg?wsr\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.hunimed.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/06\\\/Logo.svg?wsr\",\"caption\":\"Humanitas University\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.hunimed.eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Hunimed\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.linkedin.com\\\/school\\\/18280267\\\/admin\\\/\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Marinos Kallikourdis - Hunimed","description":"Biosketch Marinos Kallikourdis ha studiato Scienze Naturali al Trinity College dell\u2019Universit\u00e0 di Cambridge (Regno Unito) sotto la supervisione di M.S.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.hunimed.eu\/it\/member\/marinos-kallikourdis\/","og_locale":"it_IT","og_type":"article","og_title":"Marinos Kallikourdis - Hunimed","og_description":"Biosketch Marinos Kallikourdis ha studiato Scienze Naturali al Trinity College dell\u2019Universit\u00e0 di Cambridge (Regno Unito) sotto la supervisione di M.S.","og_url":"https:\/\/www.hunimed.eu\/it\/member\/marinos-kallikourdis\/","og_site_name":"Hunimed","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Hunimed\/","article_modified_time":"2026-07-15T15:13:12+00:00","og_image":[{"width":1000,"height":1280,"url":"https:\/\/www.hunimed.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Kallikourdis-Marinos-7088.jpg?wsr","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Tempo di lettura stimato":"3 minuto"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.hunimed.eu\/it\/member\/marinos-kallikourdis\/","url":"https:\/\/www.hunimed.eu\/it\/member\/marinos-kallikourdis\/","name":"Marinos Kallikourdis - Hunimed","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.hunimed.eu\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.hunimed.eu\/it\/member\/marinos-kallikourdis\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.hunimed.eu\/it\/member\/marinos-kallikourdis\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.hunimed.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Kallikourdis-Marinos-7088.jpg?wsr","datePublished":"2019-09-16T13:56:34+00:00","dateModified":"2026-07-15T15:13:12+00:00","description":"Biosketch Marinos Kallikourdis ha studiato Scienze Naturali al Trinity College dell\u2019Universit\u00e0 di Cambridge (Regno Unito) sotto la supervisione di M.S.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.hunimed.eu\/it\/member\/marinos-kallikourdis\/#breadcrumb"},"inLanguage":"it-IT","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.hunimed.eu\/it\/member\/marinos-kallikourdis\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"it-IT","@id":"https:\/\/www.hunimed.eu\/it\/member\/marinos-kallikourdis\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.hunimed.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Kallikourdis-Marinos-7088.jpg?wsr","contentUrl":"https:\/\/www.hunimed.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Kallikourdis-Marinos-7088.jpg?wsr","width":1000,"height":1280},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.hunimed.eu\/it\/member\/marinos-kallikourdis\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.hunimed.eu\/it\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Marinos Kallikourdis"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.hunimed.eu\/#website","url":"https:\/\/www.hunimed.eu\/","name":"Hunimed","description":"Humanitas University","publisher":{"@id":"https:\/\/www.hunimed.eu\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.hunimed.eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"it-IT"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.hunimed.eu\/#organization","name":"Humanitas University","url":"https:\/\/www.hunimed.eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"it-IT","@id":"https:\/\/www.hunimed.eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.hunimed.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Logo.svg?wsr","contentUrl":"https:\/\/www.hunimed.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Logo.svg?wsr","caption":"Humanitas University"},"image":{"@id":"https:\/\/www.hunimed.eu\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Hunimed\/","https:\/\/www.linkedin.com\/school\/18280267\/admin\/"]}]}},"taxonomy_info":{"departament":[{"value":4214,"label":"Patologia Generale e Immunologia"}],"role":[{"value":202,"label":"Associate Professor"},{"value":201,"label":"Professore Associato"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/www.hunimed.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Kallikourdis-Marinos-7088-800x1024.jpg?wsr",800,1024,true],"author_info":[],"comment_info":"","role":[202,201],"departament":[4214],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hunimed.eu\/it\/wp-json\/wp\/v2\/members\/11456","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hunimed.eu\/it\/wp-json\/wp\/v2\/members"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hunimed.eu\/it\/wp-json\/wp\/v2\/types\/member"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hunimed.eu\/it\/wp-json\/wp\/v2\/media\/32856"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hunimed.eu\/it\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11456"}],"wp:term":[{"taxonomy":"departament","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hunimed.eu\/it\/wp-json\/wp\/v2\/departaments?post=11456"},{"taxonomy":"role","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hunimed.eu\/it\/wp-json\/wp\/v2\/roles?post=11456"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}